چند سال باید از شما هزینه بگیرند؟
قاعده کلی در ماده 1216 قانون مدنی آمده است: «کلیه دعاوی شخصی برای بدهی‌های قابل اجرا مشمول مرور زمان ده ساله هستند» و مدت زمان «از تاریخ سررسید بدهی شروع می‌شود». برای تعهدات تجاری، ماده 1018 قانون تجارت همین را بیان می‌کند: ده سال. هر دو عبارت از قانون 19.889 سال 2020 گرفته شده‌اند و بنابراین، امروزه به سختی مهم است که وام شما مدنی یا تجاری تلقی شود: مدت زمان یکسان است. آنچه مهم است تاریخ شروع است. روزی که وام را گرفته‌اید یا روزی که از آپارتمان نقل مکان کرده‌اید، مهم نیست، بلکه روزی است که بدهی سررسید می‌شود: تاریخ سررسید قسط پرداخت نشده یا اگر قرارداد شما انقضای شرایط پرداخت را تصریح کرده باشد، روزی که کل مانده بدهی سررسید می‌شود. یک مهلت زمانی دوم وجود دارد که اغلب با این مهلت اشتباه گرفته می‌شود. ماده 1217 بیان می‌کند که «حق اجرای یک دعوی شخصی مشمول مرور زمان پنج ساله است». پس از این پنج سال، طلبکار مسیر اجرایی، که همان محاکمه سریع است، را از دست می‌دهد، اما نه دعوی عادی که تا ده سال پابرجا می‌ماند.
به بخشی از راهنما بروید
چرا یک بدهی می‌تواند بیش از یک ساعت داشته باشد؟
بدهی یک کارت اعتباری یا شرکت مالی به ندرت فقط یک تکه کاغذ است: معمولاً یک قرارداد و علاوه بر آن، یک سفته امضا شده توسط شما وجود دارد و هر سند دارای مرور زمان خاص خود است. ماده 1019 قانون تجارت، مرور زمان چهار ساله را برای «دعاوی ناشی از سفته، برات یا سایر اسناد قابل معامله علیه صادرکننده، در صورتی که بدهی توسط سند جداگانه‌ای تأیید نشده باشد» تعیین می‌کند که از تاریخ سررسید محاسبه می‌شود. همین ماده، مرور زمان چهار ساله را برای «بهره پول قرض گرفته شده و به طور کلی، هر پرداختی که سالانه یا در اقساط دوره‌ای کوتاه‌تر سررسید می‌شود» تعیین می‌کند و ماده 1222 قانون مدنی این موضوع را برای معوقات مربوط به بهره و هر چیزی که به صورت اقساط دوره‌ای پرداخت می‌شود، تکرار می‌کند. به عبارت دیگر، ممکن است اصل پول هنوز قابل مطالبه باشد، اما معوقات مربوط به بهره قدیمی‌تر قابل مطالبه نیستند. چیزی که متن قانون به خودی خود حل نمی‌کند این است که آیا اقساط وام به عنوان «پرداخت‌های دوره‌ای» با مرور زمان چهار ساله محسوب می‌شوند، یا اینکه کل مانده بدهی مشمول مرور زمان ده ساله برای دعاوی شخصی می‌شود. این سوال در نهایت توسط قاضی با قرارداد شما پاسخ داده خواهد شد و ما قرار نیست به جای شما به آن پاسخ دهیم.
مهلت‌ها، یکی پس از دیگری
این جدول، شرایط پرداخت بدهی‌های روزمره را گردآوری کرده است. آن را با دو نکته بخوانید. اول: هر دوره از تاریخ متفاوتی شروع می‌شود و تاریخ به اندازه عدد مهم است. دوم: ردیف آخر، مرور زمان نیست؛ این زمانی است که اطلاعات شما می‌تواند در پایگاه داده سابقه اعتباری ظاهر شود و از زمانی که طلبکار شما را اضافه کرده است، محاسبه می‌شود، نه از زمانی که بدهی سررسید شده است. به همین دلیل است که حذف شدن کسی از اتاق پایاپای و همچنان بدهکار بودن او بسیار رایج است، یا اینکه بدهی دیگر در دادگاه قابل وصول نباشد اما سابقه آن باقی بماند. آنها مانند دو ساعتی هستند که با هم تماس ندارند: یکی حق طلبکار را برای اینکه قاضی به شما دستور پرداخت بدهد، اندازه‌گیری می‌کند، دیگری مدت زمانی را که یک شرکت می‌تواند معوق بودن شما را به هر کسی که استعلام می‌کند نشان دهد.
| چه چیزی ادعا می‌شود؟ | مدت | قاعده |
|---|---|---|
| اقدام شخصی برای بدهی معوقه | 10 سال از تاریخ سررسید بدهی | قانون مدنی، ماده 1216 |
| تعهدات تجاری | 10 ساله | قانون تجارت، ماده 1018 |
| رویه اجرایی (محاکمه سریع) دعوی شخصی | 5 سال از تاریخ سررسید بدهی | قانون مدنی، ماده 1217 |
| کوپن، سفته یا برات علیه صادرکننده، بدون تأیید توسط سند جداگانه | 4 سال از تاریخ انقضا | قانون تجارت، ماده 1019 شماره 1 |
| بهره پول قرض گرفته شده و پرداخت اقساط دوره ای | 4 ساله | قانون تجارت، ماده 1019 شماره 4؛ قانون مدنی، ماده 1222 |
| ثبت بدهی پرداخت نشده در یک پایگاه داده مانند Clearing (این نسخه نیست) | 5 سال از تاریخ عضویت، قابل تمدید برای 5 سال دیگر | قانون 18.331، ماده 22 |
ضمانت اجاره: ANDA، CGN و شرکت‌های بیمه
وقتی پرداخت اجاره بها با ضامن را متوقف می‌کنید، ضامن به صاحبخانه پرداخت می‌کند و سپس از شما درخواست بازپرداخت می‌کند. آن بدهی دیگر بر عهده صاحب آپارتمان نیست؛ بلکه بر عهده ضامن است و تابع شرایط توافق شما با آنها است که ممکن است شامل یک قرارداد و یک سفته باشد. به همین دلیل است که ما یک بازه زمانی خاص برای "بدهی‌های ANDA" پیدا نمی‌کنیم: همان قوانین موجود در جدول اعمال می‌شود که از تاریخ سررسید بازپرداخت محاسبه می‌شود. دو چیز توضیح می‌دهد که چرا بسیاری از مردم احساس می‌کنند این بدهی هرگز منقضی نمی‌شود. اول این است که این ضامن‌ها معمولاً پرداخت‌ها را از طریق کسر حقوق یا مستمری دریافت می‌کنند، مکانیسم جداگانه‌ای که وقتی درآمد رسمی خود را دوباره به دست می‌آورید، شروع می‌شود و مقررات و محدودیت‌های خاص خود را دارد. دوم این است که مانده بدهی با بهره دیرکرد پرداخت افزایش می‌یابد و هر طرح پرداختی که برای آن مانده امضا می‌کنید، تأیید بدهی است که دوره بازپرداخت را از سر می‌گیرد. اگر ضمانت از طرف اداره کل حسابداری کشور بوده باشد، طلبکار یک سازمان دولتی است: فرض نکنید آنچه که برای مالیات و مجوزها توضیح دادیم، در مورد آن نیز صدق می‌کند، زیرا سیستم متفاوتی است.
این به تنهایی کار نمی‌کند: باید با تجویز آن مخالفت کرد.
پرهزینه‌ترین اشتباه این است که باور کنیم بدهی در سالگرد از بین می‌رود. ماده 1191 قانون مدنی واضح است: مرور زمان «می‌تواند در هر مرحله از دادرسی، تا زمانی که حکم آماده صدور باشد، مطرح شود»، اما «قضات نمی‌توانند استثنای ناشی از مرور زمان را به اعتبار سمت مطرح کنند.» به عبارت دیگر، طلبکار می‌تواند به مطالبه خود ادامه دهد، می‌تواند از شما شکایت کند، و اگر آن را در دادگاه مطرح نکنید، قاضی آن را به ابتکار خود اعمال نخواهد کرد. مرور زمان مانع از بدهکار بودن شما نمی‌شود: اگر آن را به موقع مطرح کنید و قانون مرور زمان واقعاً منقضی شده باشد، توانایی طلبکار را برای محکوم کردن شما توسط قاضی از بین می‌برد. و ماده 1189 از طرف دیگر تله‌ای را اضافه می‌کند: شما نمی‌توانید از مرور زمان از قبل صرف نظر کنید، اما می‌توانید پس از انقضای مرور زمان از آن صرف نظر کنید و این صرف نظر می‌تواند ضمنی باشد. خود قانون مثال کسی را می‌زند که بدهکار است و بهره می‌پردازد. پرداخت چیزی به خاطر بدهی که قبلاً مرور زمان شده است، می‌تواند دقیقاً به قیمت از دست دادن دفاعی که داشتید تمام شود.
ساعت چه چیزی را نشان می‌دهد و چه چیزی را نشان نمی‌دهد
قطع مرور زمان به معنای شروع دوره زمانی جدید است. قانون مدنی سه علت مرتبط را فهرست می‌کند. مورد اول به شما بستگی دارد: ماده 1234 بیان می‌کند که مرور زمان «زمانی که بدهکار صریحاً یا ضمناً تعهد را تصدیق می‌کند» قطع می‌شود و از آن روز به بعد دوره جدیدی آغاز می‌شود. پرداخت قسط، امضای توافق‌نامه یا پذیرش کتبی مانده بدهی، همگی اشکالی از تصدیق هستند. دو مورد دیگر نیاز به حکم دادگاه دارند: احضاریه قضایی که به بدهکار ابلاغ می‌شود (ماده 1235) و احضاریه مصالحه، مشروط بر اینکه در صورت عدم دستیابی به توافق، دادخواست به همراه احضاریه ظرف سی روز از جلسه دادرسی ثبت شود (ماده 1236). در امور تجاری، ماده 1026 قانون تجارت، تصدیق بدهکار، احضاریه قضایی، ابلاغیه قضایی و ادعای ورشکستگی بدهکار را فهرست می‌کند. تماس تلفنی، پیام واتس‌اپ یا نامه از آژانس وصول بدهی در هیچ یک از این فهرست‌ها وجود ندارد. این به آن معنا نیست که باید آنها را نادیده بگیرید: بلکه به این معناست که آنچه می‌تواند مهلت را از سر بگیرد، بیشتر به پاسخ شما بستگی دارد تا به آنچه آنها ارسال می‌کنند.
محوطه‌ی باز ساعت مخصوص به خود را دارد
ماده 22 قانون 18.331 مدت زمانی را که یک بدهی می‌تواند در یک پایگاه داده تجاری مانند دفتر پایاپای (Clearing) ظاهر شود، تنظیم می‌کند. داده‌های مربوط به تعهدات تجاری افراد «فقط می‌توانند برای مدت پنج سال» ثبت شوند که از تاریخ ورود محاسبه می‌شود. اگر بدهی پرداخت نشده باقی بماند، طلبکار می‌تواند «فقط یک بار، ثبت آن را برای پنج سال دیگر» درخواست کند و باید این کار را ظرف سی روز قبل از تاریخ سررسید انجام دهد. هنگامی که تعهد پرداخت می‌شود، با یادداشتی مبنی بر پرداخت آن، حداکثر به مدت پنج سال ثبت می‌شود که تمدید نمی‌شود. این منشأ «ده سال» است که در انجمن‌ها تکرار می‌شود: این حداکثر مدت برای ثبت بدهی پرداخت نشده است، نه مرور زمان. عدم نمایش نام شما، بدهی را از بین نمی‌برد و مرور زمان به طور خودکار سابقه را پاک نمی‌کند. در صورت پرداخت، طلبکار پنج روز کاری فرصت دارد تا به دفتر پایاپای اطلاع دهد و پایگاه داده سه روز کاری فرصت دارد تا اطلاعات را به‌روزرسانی کند.